انواع دریچه در تاسیسات آب و فاضلاب
در تأسیسات آب و فاضلاب، دریچهها نقش مهمی در عملکرد شبکه ایفا میکنند. این دریچهها بر اساس نوع کاربرد، جنس و ویژگیهای عملکردی به انواع مختلفی تقسیم میشوند. در ادامه، انواع دریچهها در تأسیسات آب و فاضلاب معرفی میشوند:
دریچه منهول Manhole Cover
دریچه Manhole Cover یا درپوش که به صورت دایره ای یا مربع – مستطیل ساخته می شوند تا سرپوشی برای محافظت از Manhole فراهم کنند. این تجهیزات بر روی سطح زمین و بالای تنوره Manhole قرار می گیرند تا هم دسترسی به شبکه انتقال آب یا فاضلاب راحت تر باشد و هم عبور و مرور در سطح خیابان قطع نشود در عین حال می تواند به انتقال آب باران و سطوح معابر به سیستم های فاضلاب کمک کند. جنس این تجهیزات عموما چدنی بوده است اما امروزه از جنس های مختلف مثل بتن مسلح، ترکیب بتن و فایبرگلاس، پلی اتیلن، کامپوزیت و … باشند.
2- دریچه کشویی Penstock یا sluice gate valve
این تجهیزات برای کنترل جریان در کانال های ثقلی، لوله ها با جریان کم فشار در تاسیسات آب و فاضلاب به کار می روند و دارای انواع مختلفی می باشند و بر اساس جنس، نوع عملگر و میزان آب بندی دارای مدل های مختلف می باشند. از جنس چدن، فولاد، استنلس استیل ، فایبر گلاس ساخته می شوند. عملگر باز و بسته شدن آن می تواند به صورت چرخ دستی (Hand weel) ، گیربکس دستی و گیربکس با موتور برقی ، باشد. از نظر نحوه آب بندی می توانند سه طرف آب بند یا چهار طرف آب بند باشند.
اجزای اصلی دریچه منهول
دریچه منهول از چند جزء اصلی تشکیل شده است که هر کدام وظیفهای خاص در عملکرد صحیح و ایمن آن دارند. اجزای اصلی دریچه منهول عبارتند از:
- پوشش: این قسمت اصلیترین بخش دریچه منهول است که روی دهانه منهول قرار میگیرد و نقش حفاظتی و ایمنی را بر عهده دارد.
-
فریم: فریم یا قاب، ساختاری است که دریچه روی آن نصب میشود و بهطور دائم روی دهانه منهول نصب میشود.
-
واشر آببندی: این بخش اختیاری است و معمولاً در دریچههایی که نیاز به جلوگیری از ورود آب یا گاز دارند استفاده میشود.
-
قفل یا مکانیزم ایمنی (در صورت وجود): برای جلوگیری از سرقت دریچه یا دسترسی غیرمجاز به منهول، برخی دریچهها مجهز به سیستم قفل هستند.
-
دسته یا نقاط بلندکردن: برای سهولت در باز و بسته کردن دریچه، معمولاً دستگیرهها یا سوراخهایی روی آن تعبیه میشود.
-
محافظ یا توری داخلی (در صورت وجود): برخی دریچهها دارای یک محافظ داخلی یا توری هستند که از افتادن اشیاء به داخل منهول جلوگیری میکند.
- ضد لغزش یا الگوهای سطحی: سطح دریچهها معمولاً با طراحیهای خاصی ساخته میشود تا از لغزش افراد یا وسایل نقلیه جلوگیری کند.
این اجزا با همکاری یکدیگر عملکرد ایمن و مؤثر دریچه منهول را تضمین میکنند و بسته به نوع دریچه (چدنی، کامپوزیتی، بتنی، یا فولادی) ممکن است مواد و طراحی آنها متفاوت باشد.
جنس دریچههای منهول
دریچههای منهول از مواد مختلفی ساخته میشوند که انتخاب آنها بستگی به کاربرد، محل نصب و نیازهای خاص پروژه دارد:
- چدن: رایجترین نوع، مقاوم و مناسب برای مناطق پرتردد (مانند خیابانها).
- کامپوزیت: سبک، مقاوم در برابر خوردگی و قابل استفاده در محیطهای شیمیایی.
- پلیمر: وزن کم و مناسب برای مکانهای کمتردد.
- بتنی: سنگین و مقرونبهصرفه، اما کمتر مقاوم در برابر ضربه.
- فولاد: برای محیطهای صنعتی و مکانهای خاص.
کاربردهای دریچه فاضلاب
دریچه منهول کاربردهای گستردهای در زیرساختهای شهری و صنعتی دارند و نقش مهمی در دسترسی، ایمنی و نگهداری شبکههای زیرزمینی ایفا میکنند. در ادامه، کاربردهای اصلی دریچه فاضلاب آورده شده است:
- دسترسی به شبکههای زیرزمینی: فاضلاب، آبرسانی، گاز، برق و مخابرات.
- تأمین ایمنی: جلوگیری از سقوط افراد یا اشیاء به داخل منهول.
- محافظت از شبکههای زیرزمینی: جلوگیری از ورود آبهای سطحی و باران، زباله ها، حیوانات کوچک.
- تحمل بار و حفاظت مکانیکی: تحمل وزن افراد در پیادهروها، تحمل وزن وسایل نقلیه سبک و سنگین در خیابانها.
- جلوگیری از دسترسی غیرمجاز: استفاده از قفل و مکانیزمهای ایمنی.
- کنترل جریان و تهویه: امکان تهویه شبکههای زیرزمینی، عبور جریان هوا در شبکههای حساس.
- کاربردهای صنعتی: استفاده در پالایشگاهها و کارخانهها، حفاظت از شبکههای صنعتی در برابر مواد شیمیایی.
- ایمنی در برابر سرقت یا خرابکاری: طراحی مقاوم در برابر سرقت.
- محافظت در برابر آتش و دماهای بالا: استفاده در محیطهایی با احتمال آتشسوزی.
- طراحیهای آببند برای ممانعت از نفوذ آب به شبکه.
این کاربردها باعث شدهاند که دریچههای منهول به یکی از اجزای ضروری و کاربردی در زیرساختهای شهری، صنعتی و عمرانی تبدیل شوند.
برای مشاهده دیگر تجهیزات شبکه جمع آوری فاضلاب کلیک کنید.
گروه مهندسی پیچ آب شرق، پیشرو در صنعت آب و فاضلاب
