فیلتر دیسکی

فیلتر دیسکی چیست؟

فیلتر دیسکی (Disc Filter) یک سیستم پیشرفته و دقیق برای تصفیه مکانیکی آب است که وظیفه اصلی آن، جداسازی و حذف ذرات جامد معلق، رسوبات و ناخالصی‌های نامحلول از آب است. این فیلترها به دلیل دقت بالا و قابلیت اطمینان، به طور گسترده در بخش‌های کشاورزی، صنعتی و تصفیه آب مورد استفاده قرار می‌گیرند و اغلب در شرایطی به کار می‌روند که فیلترهای ساده‌تر مانند هیدروسیکلون، توانایی جداسازی ذرات بسیار ریز را ندارند.

کاربردهای فیلتر دیسکی

فیلتر دیسکی به دلیل کارایی بالا در حذف ذرات معلق، کاربردهای گسترده‌ای در صنایع مختلف دارد. این فیلترها به خصوص در مواردی که آب حاوی شن و ماسه‌های ریز است و هیدروسیکلون به تنهایی قادر به جداسازی این ذرات نیست، ضروری هستند.

کاربرد فیلتر دیسکی در کشاورزی و آبیاری

کاربرد اصلی فیلتر دیسکی در سیستم‌های آبیاری قطره‌ای، جلوگیری از گرفتگی تجهیزات است تا از رسوب ذرات و آسیب به قطره‌چکان‌ها، نازل‌ها و آبپاش‌ها جلوگیری کند.

• از نازل‌های میکرو و مینی در سیستم‌های آبیاری محافظت می‌کند.
• در طرح‌های آبیاری کوچک مانند گلخانه‌ها و سیستم‌های آبیاری مخفی‌شونده (Pop-up) استفاده می‌شود.
• با بهبود کیفیت آب، عمر مفید تجهیزات آبیاری را افزایش می‌دهد.

کاربرد فیلتر دیسکی در صنعت و تصفیه آب صنعتی

فبلترهای دیسکی اغلب به عنوان مرحله پیش‌تصفیه اولیه در فرآیندهای تصفیه آب صنعتی به کار می‌روند.

• با حذف ذرات معلق، از گرفتگی فیلترهای ممبران (مانند دستگاه‌های آب شیرین‌کن) جلوگیری می‌کند.
• در صنایعی مانند غذایی و داروسازی که به آب با کیفیت بالا نیاز دارند، استفاده می‌شود.
• در سیستم‌های خنک‌کننده، بویلرها و چیلرها برای جلوگیری از رسوب‌گذاری و بهینه‌سازی عملکرد به کار می‌رود.
• در صنایع پتروشیمی و نفت نیز کاربرد دارد.

کاربرد فیلترهای دیسکی در تصفیه پساب و فاضلاب

این دستگاه ها با حذف ذرات جامد و معلق، آلودگی فاضلاب را کاهش می‌دهد.

آب خروجی را برای استفاده مجدد یا دفع ایمن به طبیعت آماده می‌کند.

هم به عنوان پیش‌تصفیه و هم به عنوان تصفیه نهایی در فرآیند تصفیه فاضلاب قابل استفاده است.

استفاده از فیلترهای دیسکی در پرورش آبزیان

فیلتر‌دیسکی با حذف ذرات معلق و آلاینده‌ها، محیطی سالم برای رشد سریع آبزیان فراهم می‌کند. به خصوص در مزارع پرورش ماهی و میگو که به آب با کیفیت بالا نیاز دارند، استفاده می‌شود.

انواع فیلترهای دیسکی

فیلترهای دیسکی انواع مختلفی دارند که بر اساس مکانیزم عملکرد، نحوه شستشو و کاربرد به دسته‌های گوناگونی تقسیم می‌شوند.

به طور کلی، انواع فیلترهای دیسکی عبارتند از:

انواع فیلتر دیسکی بر اساس مکانیزم/طراحی

فیلتر دیسکی هلیکس (Helix)

این فیلترها دارای پروانه یا توربینی در ورودی آب هستند که جریان آب را به صورت چرخشی و گردابی درمی‌آورد. ایجاد این جریان گردابی باعث می‌شود حجم زیادی از ذرات جامد معلق، به ویژه ذرات درشت‌تر، به دیواره‌های فیلتر رانده شوند و دور از دیسک‌ها نگه داشته شوند.

این ویژگی موجب کاهش افت فشار آب، افزایش مدت زمان بین دو شستشو و دیرتر مسدود شدن فیلتر می‌شود.

• فیلترهای هلیکس راندمان و بازدهی بالاتری نسبت به مدل‌های مدولار دارند و استهلاک کمتری از خود نشان می‌دهند.
• کمربند این فیلترها معمولاً از جنس استنلس استیل است که باز و بسته کردن آن را برای تعمیر و نگهداری آسان می‌کند.
• در سایزهای 2، 3، 4 و 6 اینچ تولید می‌شوند.
• فیلتر دیسکی هلیکس آزود دارای چهار مدل بر اساس نوع آب ورودی است: FT (استاندارد برای آب با شوری کم)، FT SW (مناسب آب دریا و آب با شوری بالا)، FT CL (مخصوص آب کلردار) و FT DW (مخصوص آب آشامیدنی).
• در تصفیه پساب و آب‌های کشاورزی پرکاربرد هستند.

فیلتر دیسکی مدولار (Modular)

در فیلتر دیسکی مدولار، جریان چرخشی یا گردابی وجود ندارد و آب به صورت مستقیم به سمت دیسک‌ها حرکت می‌کند. به دلیل عدم وجود جریان گردابی، تمامی ذرات به سمت دیسک‌ها حرکت می‌کنند و این فیلترها نیاز به شستشو در بازه‌های زمانی کوتاه‌تری دارند.

• مدل‌های مدولار آزود، کوچکترین فیلترهای دیسکی این برند هستند.
• برای فضاهایی با دبی پایین مانند باغچه و مصارف مسکونی، در سایزهای 3/4 اینچ تا 2 اینچ تولید می‌شوند. همچنین در سایزهای 2، 3، 4 و 6 اینچ نیز موجود هستند.
• نصب و بهره‌برداری از آن‌ها آسان است و در برابر نور خورشید مقاوم هستند.
• ظرفیت تصفیه فیلتر مدولار 120 یا 130 میکرون است.

تفاوت بین فیلترهای هلیکس و مدولار

تفاوت اصلی بین فیلترهای هلیکس و مدولار در شکل ظاهری و مکانیزم فیلتر است.

مینی فیلتر دیسکی (Mini Filter):

• این فیلترها ابعاد کوچکی دارند و در سایزهای 3/4، 1/2 و 1 اینچ موجود هستند.
• ارتفاع آن‌ها بین 30 تا 40 سانتیمتر است.
• عمدتاً برای تصفیه آب خانگی، موتورخانه‌های کوچک، گلخانه‌ها و سیستم‌های آبیاری مخفی‌شونده با دبی پایین استفاده می‌شوند.
• توانایی جلوگیری از خروج ذرات تا 180 میکرون را دارند.

انواع فیلتر دیسکی بر اساس نحوه شستشو (بک‌واش)

فیلتر دیسکی دستی

در این روش، کاربر باید به صورت دستی و با باز کردن درپوش فیلتر، کارتریج را خارج کرده و دیسک‌ها را با فشار آب و برس تمیز کند. فیلتر دیسکی دستی به دلیل قیمت مناسب‌تر، بیشتر در صنعت کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

فیلتر دیسکی اتوماتیک

در نوع اتوماتیک این دستگاه، فرآیند شستشوی معکوس (بک‌واش) به صورت خودکار توسط سنسورها و شیرهای هیدرولیکی یا یک تابلو کنترلر هوشمند انجام می‌شود و نیازی به دخالت اپراتور نیست. این فیلترها به دلیل قیمت بالاتر در صنایع بزرگ کاربرد دارند.

در این روش، آب از قسمت مرکز فیلتر وارد شده و ذرات معلق روی دیسک‌ها را جدا می‌کند.

فیلتر دیسکی نیمه‌اتوماتیک

فیلترهای دیسکی نیمه اتوماتیک شامل مجموعه‌ای از شیرها، کلکتورها و فیلترها است که در قالب پکیج فیلتراسیون ارائه می‌شود و با باز و بسته کردن چند شیر، مراحل بک‌واش انجام می‌شود.

فیلتر دیسکی جک‌دار

در این نوع، هنگام عمل بک‌واش، به دلیل فشار بالای آب، جکی در قسمت پایین دیسک‌ها به سمت بالا حرکت می‌کند و دیسک‌ها از یکدیگر فاصله می‌گیرند. این امر باعث می‌شود آب خیلی سریع‌تر و راحت‌تر از شیار دیسک‌ها عبور کرده و عمل بک‌واش به بهترین شکل ممکن انجام شود.

انواع فیلتر دیسکی بر اساس سایز ذرات قابل فیلتراسیون (مش/میکرون)

فیلترهای دیسکی درجات مش متفاوتی دارند که می‌تواند ذرات جامد معلق را جداسازی کند. این درجات شامل 100 و 130 میکرون (سایز نرمال) و 50، 20 و 5 میکرون (مش ریز) می‌باشند.

کیفیت فیلتراسیون بر اساس کوچکترین اندازه ذرات فیلتر شده بر حسب میکرون (محدوده 25 تا 400 میکرون) یا مش (محدوده 40 تا 600 مش) اندازه‌گیری می‌شود.

دیسک‌ها معمولاً برای نشان دادن سطح فیلتراسیون کد رنگی دارند:

• دیسک زرد: مش 80، معادل 200 میکرون.
• دیسک قرمز: مش 120، معادل 130 میکرون. (این نوع بیشتر در سیستم آبیاری تحت فشار استفاده می‌شود).
• دیسک مشکی: مش 140، معادل 115 میکرون.
• دیسک سبز: مش 200، معادل 55 میکرون.
• فیلترهای 50 میکرون بیشتر در صنایع غذایی و داروسازی استفاده می‌شوند.
• در آبیاری زیرسطحی، فیلترهای با مش 100 میکرون مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• فیلتر دیسکی می‌تواند ذرات با اندازه 110 میکرون و بیشتر را جدا کند.

ساختار و اجزای فیلتر دیسکی

فیلتر دیسکی از یک محفظه استوانه‌ای تشکیل شده که در داخل آن، مجموعه‌ای از صفحه‌های پلاستیکی حلقه‌ای شکل (دیسک) به صورت فشرده روی هم قرار گرفته‌اند. فرآیند فیلتراسیون زمانی اتفاق می‌افتد که آب از قطر بیرونی به سمت قطر داخلی دیسک‌ها نفوذ می‌کند. شیارهای میکروسکوپی و مورب روی سطح دیسک‌ها در خلاف جهت یکدیگر قرار می‌گیرند و یک شبکه سه‌بعدی پیچیده برای به دام انداختن مؤثر ذرات جامد معلق ایجاد می‌کنند.

اجزای اصلی تشکیل‌دهنده

دیسک‌ها (Discs):

• قلب سیستم فیلتراسیون هستند و معمولاً از پلیمرهایی مانند پلی‌پروپیلن ساخته می‌شوند.
• هر دیسک دارای شیارهای مورب و میکروسکوپی در دو طرف خود است.
• با قرارگیری روی هم و فشرده شدن، یک شبکه فیلتراسیون قوی برای به دام انداختن ذرات ایجاد می‌کنند.

رنگ دیسک‌ها نشان‌دهنده دقت فیلتراسیون (میکرون/مش) است:

• زرد: ۲۰۰ میکرون
• قرمز: ۱۳۰ میکرون (رایج در آبیاری)
• مشکی: ۱۱۵ میکرون
• سبز: ۵۵ میکرون

محفظه فیلتر (Filter Housing):

یک بدنه استوانه‌ای معمولاً از جنس پلی‌اتیلن یا پلی‌آمید است که از کارتریج دیسک‌ها محافظت می‌کند. این محفظه در برابر خوردگی، زنگ‌زدگی و فشار بالا (تا ۱۰ بار) مقاوم است.

کارتریج (Cartridge):

به مجموعه واحدی از دیسک‌ها که بر روی یک هسته مرکزی سوار شده‌اند، گفته می‌شود. این بخش برای تمیزکاری به راحتی قابل جداسازی و خروج است.

هسته مرکزی (Central Core):

شفت یا ستونی است که دیسک‌ها را در کنار یکدیگر نگه داشته و جریان آب را به درستی هدایت می‌کند.

درپوش و بست (Cover & Clamp):

درپوش برای پوشاندن و بست برای محکم کردن آن روی بدنه اصلی استفاده می‌شود. باز کردن آن برای دسترسی به کارتریج و تمیز کردن دیسک‌ها ضروری است.

ورودی و خروجی آب:

اتصالات ورود آب خام و خروج آب تصفیه شده از فیلتر.

سیستم شستشو (Backwash System):

مکانیزمی برای تمیز کردن خودکار دیسک‌ها که می‌تواند به صورت دستی، نیمه‌اتوماتیک یا تمام اتوماتیک (با کمک کنترلر) عمل کند.

مزایای استفاده از فیلتر دیسکی 

قیمت فیلتر دیسکی